سيستم اطلاعات جغرافيايي: GIS=(Geographic Information System) طبق تعريف سيستم اطلاعات جغرافيايي مجموعه اي سازمان يافته متشكل از سخت افزار، نرم افزار، داده، رويه ها، و نيروي انساني متخصص براي جمع آوري، آماده سازي، ساختاردهي، ذخيره سازي، بروز رساني، پردازش، نمايش، تجزيه و تحليل(آناليز) انواع داده مكاني است. در اين نوشتار سعي بر آن است كه با اصطلاحات كليدي اين نوع سيستم آشنايي مختصري به دست آيد.
سيستم اطلاعات مكاني: GIS=(Geospatial Information System)
اصطلاح معادل ديگري براي سيستم اطلاعات جغرافيايي است.
سنجش از دور : Remote Sensing))
با بياني ساده سنجش از دور را مي توان فن كسب اطلاعات و تصوير برداري از زمين با استفاده از تجهيزات هوانوردي، مثل هواپيما، بالن، و .... و تجهيزات فضايي مثل ماهواره ها و تعبير و تفسير و پردازش آنها ناميد.
سيستم مديريت پايگاه داده: DBMS=Data Base Management System
مجموعه اي از داده هاي مرتبط بهم و برنامه هاي کاربردي لازم براي دستيابي به آنهاست. در يك پايگاه داده، هدف مرتبط ساختن داده هايي است كه قبلاٌ از يكديگر مجزا بوده اند. سيستم مديريت پايگاه داده، تركيبي است از مجموعه برنامه هايي كه داده هاي درون پايگاه داده را اداره و نگهداري مي كند.
پايگاه داده مكان - مرجع: Geodatabase
پايگاه داده هاي مكاني يا زمين مرجع، علاوه بر اطلاعات توصيفي، اطلاعات مكاني و گرافيكي مربوطه را نيز ذخيره و مديريت مي كند. ژئوديتابيس مدل توپولوژيکي کاملي است كه مي تواند شامل Dataset، کلاس هاي عارضه (Feature Class)، توپولوژي ها (Topology)، رابطه بين کلاس هاي عارضه (Relationship) و لايه هاي متني Annotation ، نقشه هاي رستري و جداول اطلاعات توصيفي باشد.
زير ساخت داده مكاني : SDI= Spatial Data Infrastructure
زير ساخت ملي داده مكاني : NSDI = National Spatial Data Infrastructure
چنانچه داده هاي مكاني در بين كليه كاربران دستگاه هاي اجرايي و ساير ذينفعان در سطح كشوري به اشتراك گذاشته شوند صرفه جويي قابل ملاحظه اي در هزينه هاي جمع آوري داده و كاربرد آن و تسريع در اخذ تصميم خواهد نمود. استقرار زير ساخت ملي داده مكاني، فنآوري، سياست ها، نيروهاي انساني لازم براي پيشبرد به اشتراك گذاري داده هاي مكاني در كليه سطوح دولتي، خصوصي، و بخش هاي غير انتفاعي و انجمن هاي علمي را مشخص مي كند.
توپولوژي: Topology
توپولوژي به آن دسته از خواص اشكال گفته مي شود كه با اعمال تبديلات هندسي (عملياتي چون تغيير شكل، پيچش، كشيدگي، غير از پارگي) دچار دگرگوني نمي شوند. از اصول توپولوژي براي بيان ارتباطات مكاني بين عوارض گوناگون استفاده مي گردد كه نسبت به مختصات، روش مناسب تر و كاراتري براي اين منظور مي باشد. مجاورت يا همسايگي (Adjacency) و همبندي يا اتصال (Connectivity) از جمله روابط توپولوژيك هستند.
براي يافتن خطاهاي ورودي و جلوگيري از ويرايش هاي غلط مي توان قوانين توپولوژي انتخاب و اجرا نمود. مثلاٌ مي توان قانون نمايش نرسيدگي يا ردشدگي دو خط لوله نسبت به يکديگر را انتخاب و اجرا نمود. و در صورت مشاهده اين نوع خطاها آنها اصلاح نمود.( منظور از نرسيدگي يا ردشدگي عدم انطباق دقيق خطوط در محل برخورد و اتصال بهم مي باشد.)
گزينه هاي مجاز (دامنه توصيفات):Domain
در قسمت خصوصيات ژئوديتابيس ايجاد شده مي توان فهرست گزينه هاي مجاز برخي فيلدهاي توصيفي عوارض را از قبل يكبار تعريف و احصاء نمود بنحويكه مقادير آن فيلدها از اين فهرست ها تبعيت نموده و از ورود مقادير غير مجاز به درون ژئوديتابيس جلوگيري گردد.
زيرگروه ها: Subtype
هر يک از عوارض ذخيره شده در يک کلاس عارضه را مي توان بر اساس خصوصياتش به زيرگروه هايي تقسيم بندي کرد و قوانيني را در ارتباط با اين زيرگروه ها تعريف نمود. تعريف اين قوانين موجب مي شود تا شبکه مدل شده به واقعيت نزديکتر شود. همچنين بدليل اينکه قوانين ارتباط و قوانين اتصال در ميان زيرگروه ها اعمال مي شود، دقت بالا مي رود.با ايجاد Subtype به هنگام نمايش، جزئيات شبکه بهتر نشان داده مي شود. علاوه بر اين يافتن عوارض به هنگام جستجوي آنها آسانتر و در زمان کمتري امکانپذير مي شود. اين تقسيم بندي در هنگام ويرايش عارضه هاي موجود و يا افزودن عارضه جديد بصورت پيش فرض اعمال مي شود. مثلاٌ مي توان خطوط آب را به دو دسته ثقلي و تحت پمپاژ تقسيم بندي كرد يا حوضچه ها را به دو گروه حوضچه مرئي و نامرئي نمايش داد.
کلاس انوتيشن: Annotation
براي نوشتن نام اختصاصي عوارض، متون فارسي يا انگليسي مستقل از ساير عوارض بعنوان ارائه توضيحاتي که کاربر به آنها نياز فوري دارد مي توان از کلاس هاي انوتيشن Annotation استفاده نمود. براي مثال مي توان نام معابر اصلي، قطر و جنس لوله ، عمق يا فاصله از معبر خطوط و ... را بصورت يک کلاس انوتيشن Annotation (لايه مجزا با فونت و سايز و رنگ دلخواه) در پايگاه داده ايجاد نمود و روي نقشه نمايش داد.
منبع : سايت خبري وزارت نيرو
مهندس علي خسروي
كارشناس مسوول GIS شركت آب و فاضلاب مشهد
|
|